COLUMN: Snel-sneller-snelst

Reportages, vraaggesprekken, columns en beschouwingen moeten tegenwoordig als het even kan gisteren klaar zijn. Snel-sneller-snelst is anno 2018 het dwingende voorschrift in de media. Interviewer Frénk van der Linden, initiatiefnemer van het Grote Media Theater, over de almaar toenemende versnelling in de informatiestroom, en de kwaliteitsjournalistiek die daarin kopje onder dreigt te gaan.

Ik kan iedereen een paar flinke rampen in zijn leven aanbevelen. Weggelopen geliefden, ernstige aandoeningen, faillisementen, gestorven intimi: je gaat er niet per definitie door naar de verdommenis. Met een beetje geluk en wijsheid kom je er zelfs beter uit dan je erin ging. ‘Wat je niet doodt, maakt je sterker’, schijnt filosoof Friedrich Nietzsche te hebben geschreven. Eerlijkheidshalve voeg ik eraan toe dat het wel even pijn doet.

Ook in de journalistiek hebben moeilijke perioden doorgaans geleid tot Grote Sprongen Voorwaarts. De opkomst van hele legers voorlichters, media-trainers, communicatie-adviseurs en andere paardenfluisteraars die geïnterviewden sinds eind jaren tachtig bijstaan in het om de hete brij heen draaien en verdoezelen van pijnlijke feiten heeft veel reporters per saldo scherper en creatiever gemaakt. Sommigen doen bovendien veel meer huiswerk voor een vraaggesprek dan vroeger, zodat gesprekspartners kunnen worden gedwongen tot het geven van klippe en klare antwoorden. Laten we deze ontwikkeling een vorm van vakmatige ziektewinst noemen.

Voor een nog veel ergere kwaal moeten we verder terug in de tijd. Ooit waren het politieke voormannen die hoofdredactionele leiding gaven aan dagbladen. Bruins Slot (Anti Revolutionaire Partij) bij Trouw bijvoorbeeld. Romme (Katholieke Volkspartij) bij de Volkskrant. Hun woord was wet, en dat Woord moest met een hoofdletter worden geschreven, aangezien het van bijbelse oorsprong was. Het leidde tot journalistiek die letterlijk en figuurlijk partijdige trekken had. Dat het in Nederland tot ontzuiling kwam, dat boeren, burgers en buitenlui zich vrij vochten, kwam niet in de laatste plaats doordat journalisten uiteindelijk weigerden te werken met oogkleppen op. 'Ieder nadeel heb zijn voordeel', om het Cruijffiaans te zeggen.

"Eén van de belangrijkste actuele worstelingen in de journalistiek is die met tijd. Of beter gezegd: gebrek aan tijd."

Steeds grotere stromen informatie komen in een almaar hoger tempo op ons af. Hoe verwerk je die overvloed? En hoe voeg je daar zo snel mogelijk iets zinnigs aan toe in de vorm van reportages, vraaggesprekken, columns en beschouwingen? Snel-sneller-snelst is een dwingende noodzaak geworden, zo lijkt het, en de vraag dringt zich op op welke wijze media in die omstandigheden diepgang kunnen (blijven) bieden.

Veel verslaggevers en interviewers hebben het gevoel tekort te schieten doordat zij meer en meer in no time verhalen moeten maken. Ook al doordat redacties kleiner worden, en zij freelancers onvoldoende kunnen betalen voor uitzonderlijke prestaties. Het ziekteverzuim loopt op, net als het aantal burn outs. Natuurlijk zijn er nog journalisten die bij hun krant, omroep, website of tijdschrift de gelegenheid krijgen om in alle rust een onderwerp tot op de bodem uit te spitten, maar voor menigeen is dat een droom uit de verleden tijd.

Hoe combineren we snelheid met kwaliteit – that’s the question. Daarover gaat het als zich op de avond van 9 mei in de Amsterdamse Stadsschouwburg het Grote Media Theater voltrekt. Ik ben razend benieuwd of dit probleem paradoxaal genoeg (net als eerder gebeurde) tot vooruitgang zal leiden. En wat zou die vooruitgang dan kunnen zijn?

Eén ding staat vast: journalisten zijn op hun vindingrijkst als de deadline nadert.

Frénk van der Linden

Frénk van der Linden

Frénk van der Linden (59), freelance journalist, werkt voor de NTR-radio (Kunststof), KRO/NCRV-televisie en de Volkskrant. Hij publiceerde sinds eind jaren zeventig talloze interviews, reportages en documentaires. ‘Schoolvoorbeelden van prestaties op zeer hoog niveau’, oordeelde de jury die hem de Prijs voor de Nederlandse Dagbladjournalistiek toekende voor vraaggesprekken in NRC Handelsblad.

Bekijk ook