Gysbreght van Aemstel-toer, exclusieve rondleiding met vertoning animatiefilm.

Het iconische Gysbreght van Aemstel mozaïek dat zich in de Stadsschouwburg bevindt komt tot leven in een animatiefilm van Jacqueline Kooter met de stem van Gijs Scholten van Aschat. Van 24 december t/m 15 januari kunt u voorafgaand en na afloop van de voorstelling deze korte film zien op het Gijsbrecht Bordes.

Op di 2, vr 6 en za 7 zo 8 en di 10 januari zijn er speciale openbare rondleidingen. Tijdens deze rondleiding wordt de rol van Vondel en de Gijsbrecht binnen de schouwburggeschiedenis belicht.

Het is de eerste keer in 378 jaar dat het verhaal van Gysbreght van Aemstel in Stadsschouwburg Amsterdam door een ander medium zal worden verbeeld dan door de podiumkunst.

"Gysbreght van Aemstel... Een migrant in andere tijden. Een animatiefilm van Jacqueline Kooter. "

De Gysbreght van Aemstel kent op toneel een lange uitvoeringstraditie (sinds 3 januari 1638, ter inwijding van de Stadsschouwburg). Stadsschouwburg Amsterdam is sindsdien haar thuisbasis. Vernieuwde toneeluitvoeringen zijn tussen 1968 en 2016 gespeeld door o.a. Het Publiekstheater, het Nationale Toneel, Toneelgroep Amsterdam en theatergroep De Warme Winkel. De laatste versie Gijsbrecht van Aemstel werd uitgevoerd door Het Toneel Speelt in samenwerking met Stadsschouwburg Amsterdam (2012-2016). Er wordt ieder jaar opnieuw gezocht naar manieren om deze traditie levend te houden.

Het toneelstuk heeft vele kwalificaties gekregen, van ‘pièce de résistance’ en ‘ons collectief cultureel geweten vormend’ tot ‘een draak van een stuk’. Decennia lang breekt men al het hoofd over de vraag of het verhaal ook een actuele betekenis heeft. Kan het verhaal van ‘de Gysbreght’ ons iets duidelijk maken over onze eigen situatie in onze eigen tijd? Die discussie wordt tot op de dag van vandaag gevoerd binnen en buiten Stadsschouwburg Amsterdam. 

De animatiefilm van Jacqueline Kooter is een bewerking van het oorspronkelijke Gysbreght van Aemstel-verhaal, dat geschreven is door Joost van den Vondel in 1638. De film gaat in de kern over het verlaten van je land op de vlucht voor oorlogsgeweld. Iets van alle tijden. De Gysbreght van Aemstel van Vondel is het uitgangspunt voor de verhaallijn (de verwoesting van Amsterdam rond 1300 n.Chr.).

Gysbreght van Aemstel, de film
Amsterdam 1300 n.Chr. De stad is al een jaar belegerd door de Kennemers en Waterlanders, maar zij hebben om onverklaarbare redenen het beleg plotseling opgeheven. Heer Gysbreght van Aemstel is verbaasd over dit erbarmen met de uitgeputte belegerden en is zeer opgetogen over dit plotselinge vertrek van de vijand. ’s Nachts echter, dringt de vijand opnieuw de stad binnen door gebruik te maken van een list, vergelijkbaar met de list die eerder in Troje toegepast was (1240 v.Chr.: het houten Paard van Troje, waarin het vijandelijk leger zich verborgen hield en zo, onzichtbaar de stad binnen kon trekken). De vijand trekt anno 1300 n.Chr. verborgen en onopgemerkt de stad Amsterdam binnen in de romp van een schip 'het Zeepaerd'. Badeloch, de vrouw van Gysbreght, krijgt hier een voorspellende droom over. Daarin gaat de brandstichting van Troje over in een brandstichting van Amsterdam. Gysbreght gelooft echter dat dromen bedrog zijn en laat zich misleiden, met fatale afloop. De vijand neemt de stad in en verwoest haar. Ondanks dat het verzet hopeloos is, wil Gysbreght zich niet gewonnen geven en zijn ‘wettig erf’ niet verlaten. Hij wil zijn vrouw en kinderen in ballingschap naar een ver oord sturen. Na tegenstand van Badeloch, die aanvankelijk uit trouw niet zonder haar man wil vertrekken, is zij uiteindelijk toch bereid te gaan wanneer Gysbreght uit onmacht in razernij vervalt. Pas nadat de aartsengel Rafaël is neergedaald en Gysbreght adviseert een andere keus te maken dan zich tegen deze overmacht dood te vechten, is hij bereid zelf ook te vertrekken. De engel voorspelt daarbij dat de stad Amsterdam ook zonder hem zal herrijzen en dat hij elders een nieuwe stad zal stichten. Gysbreght's razernij verandert in berusting. Ze vluchten per schip, met een schare volgelingen in hun kielzog.

Ruim 700 jaar later (2016 n.Chr.) bevinden we ons in een stad elders ter wereld. De vijand belaagd de stad nu vanuit een 'luchtpaard': bommen vallen neer en verwoesten deze stad. Hier komt opnieuw een vluchtelingenstroom op gang en vertrekken burgers per schip naar een ongewis lot. De geschiedenis blijft zich herhalen.

Over de filmmaker
Kunstenaar en filmmaker Jacqueline Kooter maakt installaties en korte films. De installaties zijn meestal site-specific en hebben verband met de historische, inhoudelijke en/of architectonische gegevens van de locatie waarvoor ze gemaakt zijn. Sinds 2008 maakt Jacqueline Kooter naast installaties ook video's waarin zij haar geschilderde mensfiguren leven inblaast en maakt zij korte dansfilms, waarin zij hedendaagse dans combineert met schilderkunst (meerdere keren in samenwerking met dansers van het gezelschap Conny Janssen Danst uit Rotterdam). In haar nieuwste film Gysbreght van Aemstel, een migrant in andere tijden, brengt zij het monumentale, iconische Gysbreght mozaïek dat zich Stadsschouwburg Amsterdam bevindt, tot leven met behulp van cut-out animatietechnieken.

De film duurt ca. 15 minuten, is gratis toegankelijk en alleen te zien rondom voorstellingsbezoek.

De teksten worden ingesproken door Gijs Scholten van Aschat
sounddesign: AudioRally Sounddesign / Aline Bruijns
dramaturgie: Aaron Rookus

Dit project wordt ondersteund door het Amsterdams Fonds voor de Kunst en Stadsschouwburg Amsterdam.