PORTRET: Simon Stone

De Australiër Simon Stone is een van de meest bejubelde theatermakers in het internationale circuit. Bij Toneelgroep Amsterdam regisseerde hij drie voorstellingen: Medea, Husbands and wives en Ibsen huis. Een goede reden om eens nader kennis te maken. Wie is Simon Stone?

In één zin
De Australische wonderboy van het theater, die vooral bekend staat om zijn radicale bewerkingen van de klassiekers, zijn uitstekende acteursregie en zijn liefde voor het werk van Henrik Ibsen.

Eentje om te onthouden
"There’s a lot about this play I am going to be vandalising"

Eentje om te onthouden
Als tiener bracht Simon Stone (1984) vele uren door in de bioscoop en het theater. In 2007 richte hij The Hayloft Project op, een gezelschap in Sydney's experimentele scene. Daar kon hij theater maken zoals hij zelf wilde: radicale bewerkingen van klassiekers die hij zelf herschreef en regisseerde, om er iets mee te kunnen zeggen over de wereld van nu. Die klassiekers beslaan de hele geschiedenis, van Euripides tot Woody Allen. In de klassieke teksten, zegt Stone, vindt hij de wezenlijke vragen over het mens-zijn terug. "In zijn bewerkingen ontdoet Stone de teksten van alles wat te ongeloofwaardig of tijdsgebonden is. Sterker nog, de originele teksten zijn vaak geschrapt, alleen de plotstructuur blijft overeind. De personages keuvelen alledaags, alsof het publiek de grote dramatische gebeurtenissen net heeft misgelopen. De alledaagse conversaties ontstaan uit improvisaties die Stone zijn acteurs laat doen op basis van scènes uit het originele stuk.", schreef theatercriticus Robbert van Heuven.

Met zijn eerste regie, van Wedekinds Voorjaarsontwaken, liet hij zich in Australië meteen opmerken. "Een directe, furieuze en bevrijdende productie.", schreef The Sydney Morning Herald. Daarop volgden voorstellingen van (onder vele anderen) van Tsjechov en Ibsen.

Die laatste zal altijd een van Stones grote inspiratoren blijven. Zijn eerste Ibsen, Little Eyolf, was goed voor de Sydney Theatre Award voor beste onafhankelijke productie. Ondertussen kent Stone het werk van de Noorse schrijver door en door. Er was de eigenzinnige adaptatie van The Wild Duck (in 2013 op het Holland Festival te zien). Zijn versie van John Gabriel Borkman werd geselecteerd voor het prestigieuze Theatertreffen in Duitsland. Hij regisseerde een opgemerkte Peer Gynt bij DeutschesSchauSpielHausHamburg. In 2016 maakte hij bij Toneelgroep Amsterdam Ibsen huis, waarin hij meerdere bekende toneelstukken van Ibsen herschrijft tot een nieuw geheel. Het was dan ook met een Ibsen dat Stone op vrij indrukwekkende wijze in Europa doorbrak, met de reeds genoemde The Wild Duck. Sindsdien is hij in Europa blijven werken.

Nog voor zijn dertigste was Stone al een van de meest bejubelde theatermakers in het internationale circuit. Een 'wonderboy', werd hij meermaals genoemd. We kregen zijn werk ook steeds meer te zien in Nederland. Nadat hij hoge ogen gooide met The Wild Duck en daarna Thyestes (Holland Festival 2014) vroeg Toneelgroep Amsterdam hem in seizoen 2014-2015 Medea te regisseren - zoals altijd bij Stone werd die radicaal herschreven.

Die radicale bewerkingen leveren hem overigens ook wel eens kritiek op van sommige recensenten, die vinden dat hij té agressief bewerkt of "de realiteit te belangrijk maakt". Maar het merendeel van de recensies zijn lovend en de zalen zitten vol. Ook in Nederland: het Nederlands Theater Festival selecteerde Medea als één van de tien beste voorstellingen van 2014 en Marieke Heebink kreeg voor haar acteerprestatie in die voorstelling de Theo d'Or, de belangrijkste Nederlandse acteerprijs.

In 2015 ging Stones filmdebuut The Daughter in première op het filmfestival van Toronto.

Voorstelling gemist in de Stadsschouwburg
Medea
Husbands and wives
Ibsen huis

In zijn eigen woorden
"Ik ben gefascineerd door wat mensen doen onder extreme omstandigheden. Bovendien is humor een manier om het verschrikkelijke nog verschrikkelijker te maken.” (in een interview met de SSBA Salon)

Op het moment dat een tekst theater wordt, moet je het publiek ervan overtuigen dat de tekst iets zegt over hun eigen leven. (in The Guardian)

"Zonder publiek bestaat theater niet. Theater maken voor een lege tribune, hoe goed ook, is onzin. Ik wist dat het mogelijk moest zijn om de kloof tussen het commerciële en het alternatieve theater te dichten en het theater net zo aantrekkelijk te maken als de populaire kroeg-scene van de stad.’ (in een interview met Robbert van Heuven)

De recensenten
"Felrealistisch qua spel en filmisch in montage. Stone maakte een intrigerende en rijke hertaling van het werk van Ibsen. Ibsen huis dringt zich op aan de actualiteit en zet zijn nagels daar diep in." (Het Parool)

"Zijn bewerking van Medea is een bijzonder eigentijdse tragedie. Het werk van Stone zit dicht op de huid van het publiek, het maakt zijn stukken uiterst toegankelijk. (Theaterkrant)

"Stone heeft de scènes zo messcherp door elkaar gesneden dat deze Medea tegen alle deprimerende anekdotiek in een wonderlijke energie uitstraalt, die het publiek als vanzelf meesleurt in het onvermijdelijke." (Trouw)

"Stone weet die nonchalante toon, vol frisse referenties aan de popcultuur, lang te behouden, terwijl hij intussen het geweld laat binnensijpelen – een knappe, onbehaaglijke balans. (NRC over Thyestes)

"Deze kale, gestroomlijnde productie begint grappig maar eindigt met een fundamentele droefenis die ik zelden tegenkwam buiten de Griekse tragedie. Hun ongeluk kwam tergend dichtbij." (The Telegraph over The Wild Duck)

Nog te zien in de Stadsschouwburg
Ibsen huis

De opzet van deze portretten is geïnspireerd door de Step by Step Guide to Dance van The Guardian.

An Cardoen

An Cardoen

Redacteur van Stadsschouwburg Amsterdam, Theaterwetenschapper, enthousiaste toeschouwer.